Η σφαγή του Χορτιάτη στις 02-09-1944

Την Πέμπτη 20 Νοεμβρίου με πρωτοβουλία του θεολόγου μας κ. Ζυγούρη, επισκεφθήκαμε στα πλαίσια του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής αγωγής την περιοχή του Χορτιάτη στη Θεσσαλονίκη για να ερευνήσουμε και να δούμε από κοντά το ιστορικό μέρος όπου μαρτύρησαν οι πρόγονοι μας. Ξεκινήσαμε από τον φούρνο του Στέφανου Γκουραμάνη, όπου εκεί κλείστηκαν στο ζυμωτήριο (σημερινό εκκλησάκι του Αγίου Μάμα) τα γυναικόπαιδα του χωριού και μας εντυπωσίασαν τα ονόματα που ανέγραφε η μαρμάρινη πλάκα, με τους δολοφονηθέντες μάρτυρες που κάηκαν ζωντανοί από τους αδίστακτους ναζιστές και πέσανε θύματα των απάνθρωπων αυτών πράξεων.

Στη συνέχεια μαθήτριες της Τρίτης τάξης διάβασαν κείμενα σχετικά με το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη, και συνεχίσαμε, ώστε να παραβρεθούμε και στο άλλο μαρτυρικό σημείο, στο σπίτι του Ευάγγελου Νταμπούδη, όπου κι εκεί έκαψαν ζωντανούς, οι ναζί, τους υπόλοιπους από τους 149 μάρτυρες της ημέρα αυτής. Ύστερα, βρεθήκαμε σε ένα πολύ συγκινητικό μνημείο προς τιμήν των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, και κάναμε ενός λεπτού σιγή για αυτές τις αθώες ψυχές.

Τέλος λίγο παραπάνω από τα σημεία αυτά, βρεθήκαμε σε μία καταπληκτική και ιδιαίτερη εκκλησία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, η μοναδική με αυτόν τον ρυθμό στην ηπειρωτική Ελλάδα. Πρόκειται για τον Κοιμητηριακό Ναό της Ιστορικής Μονής Χορταΐτη, που καταστράφηκε από τους Οθωμανούς το 1430 με την άλωση της Θεσσαλονίκης.

Ο Ναός όμως αυτός, μικρός στο μέγεθος, διασώθηκε και πρόσφατα ανακαινίστηκε. Εκεί μας περίμεναν ο Ιερέας της Κοινότητας, και ένας ιστορικός –ερευνητής της περιοχής, όπου μας εξιστόρησαν και μας πληροφόρησαν για σημαντικά ιστορικά γεγονότα και ντοκουμέντα της εποχής εκείνης και εμείς τους υποβάλαμε ερωτήσεις.

Μοναστήρι Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Πανοράματος

Την ίδια μέρα με την εκπαιδευτική επίσκεψη στο Χορτιάτη, συμπεριλήφθηκε στο δεύτερο μέρος και η επίσκεψη-προσκύνημα, στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο Πανόραμα. Εκεί αρχικά κάποιες από τις μοναχές μας καλωσόρισαν και αφού μας κέρασαν κάτι πολύ νόστιμα κουλουράκια και σοκολατένια γλυκά στο αρχονταρίκι, στη συνέχεια ακολούθησε η ξενάγηση σε όλο το Μοναστήρι.

Πρώτα μας πήγανε στον Ναό της Παναγίας Ελευθερώτριας και μια μοναχή που είχε αυτό το διακόνημα, μας εξήγησε με κάθε λεπτομέρεια όλες τις διαδικασίες μιας ημέρας στο Μοναστήρι.

Συγκεκριμένα τις υποχρεώσεις που έχουν οι μοναχές , το πρόγραμμά τους και τα διακονήματα – έργα που προσφέρουν στην Ιερά Μονή. Εκτός από αυτά, μας μίλησαν και για το φαινόμενο του ορθόδοξου μοναχισμού σήμερα, την Πρόνοια του Θεού στη ζωή μας και πως μπορούμε εμείς να ζούμε καθημερινά , κυρίως με την προσευχή αλλά και με τα έργα, το ορθόδοξο βίωμα.

Στη συνέχεια υπήρχε ένας χώρος, η Έκθεση της Μονής, για αγορά ενθυμίων και άλλων αγιασμένων αντικειμένων και για ευλογία, από το οποίο πολλά παιδιά αγόρασαν αναμνηστικά όπως κομποσκοίνια , λουκούμια και σταυρούς.

Τέλος πήγαμε και είδαμε όλους τους εσωτερικούς χώρους με τα διακονήματα που υπηρετούν οι μοναχές και στους οποίους δημιουργούν κεριά, κεντήματα, χειροποίητες εικόνες και εργόχειρα . Μας παρουσίασαν τα πάντα με ακρίβεια και σαφήνεια δείχνοντάς μας όλα τους τα εξαίσια δημιουργήματα .

Αυτή η εκπαιδευτική επίσκεψη για το Ολοκαύτωμα, μαζί με το προσκύνημα στην Ιερά Μονή, ήταν από τις πιο ωραίες και διαδραστικές εμπειρίες ζωής, αφού διευρύναμε τη σκέψη μας βλέποντας νέους ιστορικούς χώρους, τόπους μαρτύρων και αγίων, που είναι και η ταυτότητα του πολιτισμού μας και γενικότερα διαφορετικό τρόπο ζωής και βιωμάτων, αγγίζοντάς μας βαθύτατα .

Οι μαθητές και μαθήτριες της Γ΄ Τάξης

11^ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης